Χαιρετισμός
του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Αναστασιάδη
στην
παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Ιωάννου-Ψωμά
Κυρίες
και κύριοι,
Αγαπημένε
μου Νίκο,
Λίγοι
άνθρωποι μπορούν να ισχυριστούν πως η ζωή τους είναι μέρος της ιστορίας του
τόπου μας.
Ο
Νίκος Ιωάννου-Ψωμάς, από μετριοφροσύνη, δεν ισχυρίζεται κάτι τέτοιο για τον
εαυτό του. Ωστόσο, ξεφυλλίζοντας κανείς το βιβλίο του και διαβάζοντας τις
εμπειρίες και τα βιώματα του κατά τον αγώνα της ΕΟΚΑ, δεν μπορεί παρά να
αναγνωρίσει πως ο συγγραφέας υπήρξε σημαντικός εκείνη την κρίσιμη περίοδο.
Για
αυτό και η καταγραφή των εμπειριών του είναι ένα πολύτιμο έργο, στο οποίο
εξιστορούνται μεγάλες στιγμές του αγώνα που άλλαξε τον ρουν της κυπριακής
ιστορίας.
Πρόκειται
για ένα σημαντικό έργο για μερικούς ακόμη λόγους. Υπάρχουν άνθρωποι που όταν μιλούμε σήμερα για αυτούς τούς
περιβάλλουμε με ένα ηρωικό φωτοστέφανο, καθώς έγραψαν το όνομά τους στην ιστορία
με το ίδιο τους το αίμα. Χαράλαμπος Μούσκος, Μάρκος Δράκος, Ανδρέας Ζάκος,
Χαρίλαος Μιχαήλ, Κώστας Λοίζου. Είναι μορφές που αγγίζουμε στις αναφορές μας με
δέος, τις οποίες όμως ο Νίκος Ιωάννου παρουσιάζει στις ανθρώπινες τους
διαστάσεις, έτσι όπως τις έζησε τις πληκτικές κρύες νύχτες στα κρησφύγετα ή την ώρα της μάχης με την αδρεναλίνη στα
ύψη.
Ως
άνθρωπος που συμμετείχε στην πρώτη γραμμή κρούσης της ΕΟΚΑ, ο συγγραφέας
αποκαλύπτει τα σχέδια για αρκετές από τις ενέδρες που έστησαν οι αγωνιστές. Σε
κάθε περίπτωση περιγράφονται στιγμή προς στιγμή τα γεγονότα και παρατίθενται
σχεδιαγράμματα. Πρόκειται για περιγραφές που αποκαλύπτουν την ορμή και το σθένος
των αγωνιστών, αλλά την ίδια ώρα δεν κρύβεται η ανυπαρξία πολεμικής εμπειρίας,
πραγματικής στρατιωτικής γνώσης και η
έλλειψη πολεμικών μέσων. Τυφέκια, ένα πιστόλι, μία δέσμη δυναμίτες, περιορισμένα
πυρομαχικά ήσαν πολλές φορές τα μόνα όπλα για μια ενέδρα απέναντι σε άριστα
εξοπλισμένους και εκπαιδευμένους στρατιώτες.
Διαβάζοντας
το βιβλίο τα συναισθήματα αλλάζουν. Θέλω όμως να σταθώ σε αυτές τις στιγμές που
προσωπικά θεωρώ ως τις πιο δύσκολες. Αναφέρομαι στις περιγραφές των
βασανιστηρίων. Έχοντας συζητήσει και με άλλους αγωνιστές, πολλοί είναι εκείνοι
που θεωρούν και περιγράφουν ως το μέγιστό τους κατόρθωμα, την αντοχή και την
εγκαρτέρησή τους κατά τα βασανιστήρια. Πολλοί πέθαναν κατά την διάρκειά τους.
Όλοι εύχονταν να λιποθυμήσουν και θεωρούσαν τον εαυτό τους τυχερό αν πράγματι
έχαναν τις αισθήσεις τους. Ο Νίκος Ιωάννου πέρασε μέρες ολόκληρες στα χέρια
διαβόητων βασανιστών. Το γεγονός ότι άντεξε χωρίς να προδώσει αποτελεί ένα
παράσημο τιμής για αυτόν.
Φίλες
και φίλοι,
Στη
σύγχρονη ιστοριογραφία, οι μελετητές δεν αρκούνται στη μελέτη των γεγονότων και
την καταγραφή των ντοκουμέντων. Οι προσωπικές μαρτυρίες αποτελούν ένα κρίσιμο
στοιχείο, γιατί αναδεικνύουν πτυχές των γεγονότων που διαφεύγουν της πρώτης
ματιάς. Αναδεικνύουν, επίσης, επιχειρήματα και στοιχεία ψυχοσύνθεσης των
ανθρώπων που δημιούργησαν τα γεγονότα. Πράγματα που είναι απαραίτητα για να
κατανοήσουμε καλύτερα την υπό αναφορά περίοδο.
Η
μαρτυρία του Νίκου Ιωάννου-Ψωμά στο βιβλίο του «Εμπειρίες και βιώματα. ΕΟΚΑ
1955-1959» είναι ένα πραγματικό ντοκουμέντο, στο οποίο οι μελετητές θα βρουν
πολύτιμα στοιχεία, γιατί είναι γραμμένο με απλό και ανεπιτήδευτο τρόπο. Είναι
ειλικρινές, γιατί δεν κρύβει τις αδυναμίες και είναι αληθινό, γιατί προέρχεται από έναν άνθρωπο που έζησε τα
γεγονότα.
____________
Σημ.
: Τον χαιρετισμό ανέγνωσε, εκ μέρους του
Προέδρου της Δημοκρατίας, ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης κ. Ιωνάς
Νικολάου.
