09/12/2010
Με ιδιαίτερη χαρά χαιρετίζω την έναρξη του Επιστημονικού Συμποσίου που διοργανώνεται από το Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών στα πλαίσια των εορτασμών της επετείου των 50 χρόνων από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στόχος είναι να παρουσιαστεί μια συνολική αποτίμηση, η οποία να πραγματεύεται τις συνθήκες που οδήγησαν στην ανεξαρτησία, την 50χρονη και ταραχώδη πορεία της Κύπρου και του λαού της και την προοπτική για το μέλλον της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η φετινή χρονιά, το 2010, είναι ιστορική και αποτελεί ορόσημο για την Κυπριακή Δημοκρατία, αφού συμπληρώνονται 50 χρόνια από την ίδρυσή της. Η κυπριακή πολιτεία τιμά τη φετινή επέτειο με κάθε λαμπρότητα, αλλά και με ταπεινοφροσύνη, έχοντας πάντα στο μυαλό την παρούσα κατάσταση στην οποία βρίσκεται η πατρίδα μας, καθώς και την πορεία που πρέπει να διαγράψουμε για το μέλλον.
Η ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι το αποτέλεσμα των σκληρών αγώνων του λαού μας για την απαλλαγή του από τα αποικιοκρατικά δεσμά και την κατάκτηση της ελευθερίας του. Η Κυπριακή Δημοκρατία έγινε ανεξάρτητο κράτος, με βάση τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, στις 16 Αυγούστου του 1960, ως αποτέλεσμα του αγώνα της ΕΟΚΑ του 1955-1959 εναντίον των Άγγλων, καθώς και της καθολικής απαίτησης του λαού για ελευθερία. Πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας ήταν ο αείμνηστος Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ' , ενώ στη διοίκηση του κράτους μετείχαν Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι. Βέβαια δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ο αγώνας της ΕΟΚΑ έγινε για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Γι' αυτό για πολλούς, η ανεξαρτησία ήταν «ξεστράτισμα» ή ένας πρώτος, ανεπιθύμητος σταθμός για την Ένωση. Η πραγματικότητα αυτή, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, παρενέβαινε σε κάθε σοβαρή πολιτική πράξη σε πολλά επίπεδα, μέχρι και σήμερα.
Μέσα σε αυτό το πολιτικό πλαίσιο, η Κύπρος, βαθμιαία, πήρε τη θέση της στον κόσμο, εδραιώθηκε στη συνείδηση των πολιτών της και της ανθρωπότητας ως ανεξάρτητο κράτος και προσέφερε ευημερία, παιδεία και πολιτισμό στους πολίτες της. Από τον πρώτο χρόνο της ανεξαρτησίας της έγινε μέλος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, του Συμβουλίου της Ευρώπης, του Κινήματος των Αδεσμεύτων και άλλων διεθνών οργανισμών, θέτοντας το δικό της λιθαράκι στις προσπάθειες για τη διεθνή ειρήνη, τη συνεργασία και την πρόοδο των λαών.
Είχε όμως πολλές περιπέτειες. Η λειτουργία και το κύρος της Κυπριακής Δημοκρατίας υπονομεύθηκαν από πολλούς, μέσα και έξω από την Κύπρο. Η επιθυμία πολλών Ελληνοκυπρίων για Ένωση και πολλών Τουρκοκυπρίων για διχοτόμηση, που δεν κατέληξαν, ασκούσαν τεράστιες πιέσεις στη λειτουργία και του κράτους και της κοινωνίας. Το αποτέλεσμα των πιέσεων αυτών ήταν διακοινοτικές ταραχές, εγκληματικές ενέργειες παράνομων οργανώσεων και ξένες παρεμβάσεις, που στόχευαν στη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και στην ανάταξή της προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση των αρχικών προσανατολισμών που είχαν οι δύο κοινότητες. Αποκορύφωμα ήταν το πραξικόπημα εναντίον της νόμιμης Κυβέρνησης και του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' από την ελληνική χούντα και την ΕΟΚΑ Β΄ στις 15 Ιουλίου 1974. Η ενέργεια αυτή κατέληξε στην τραγωδία του 1974, με τη βάρβαρη εισβολή της Τουρκίας και την παράνομη κατοχή του 37% του εδάφους μας από τον τουρκικό στρατό, που ακόμη συνεχίζεται. Έκτοτε, με διαλείμματα, βρισκόμαστε σε μια διαδικασία διαρκούς διαπραγμάτευσης για μια λύση που να επανενώνει την Κύπρο και να είναι αποδεκτή από όλους τους κατοίκους της.
Παρά τις συμπληγάδες, τις περιπέτειες και τις τραγωδίες που πέρασε στην 50χρονη ιστορία της, η Κυπριακή Δημοκρατία κατάφερε όχι μόνο να αντέξει, αλλά και να προοδεύσει. Πέτυχε υψηλά επίπεδα ανάπτυξης και προόδου χάρη στην εργατικότητα, τη δημιουργικότητα και τη φιλοπονία του λαού μας.
Σήμερα, 50 χρόνια μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας και 36 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε, ως πλήρες μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο να επανενώσουμε την πατρίδα μας, να διασφαλίσουμε την ανεξαρτησία της χωρίς την παρουσία ξένων στρατευμάτων κατοχής και να εξεύρουμε μια ειρηνική, βιώσιμη και λειτουργική λύση του κυπριακού προβλήματος.
Με την ευκαιρία των 50χρονων της Κυπριακής Δημοκρατίας, το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού έχει προγραμματίσει μια σειρά από εκδηλώσεις αφιερωμένες στην επέτειο αυτή. Πέραν όμως από τις εκδηλώσεις σε κεντρικό επίπεδο και μέχρι το τέλος της φετινής χρονιάς, τα σχολεία προτρέπονται, με δική τους πρωτοβουλία, να αναπτύξουν σχετικές δράσεις και να οργανώσουν επετειακές εκδηλώσεις, οι οποίες θα βοηθήσουν τα παιδιά να αντιληφθούν τη σημασία της επετείου.
Σε αυτό το πλαίσιο, το σημερινό Συμπόσιο αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς έχει στόχο να δώσει μια πρώτη συνολική αποτίμηση για τις συνθήκες που οδήγησαν στην ανεξαρτησία, την 50χρονη και ταραχώδη πορεία της Κύπρου και του λαού της και την προοπτική για το μέλλον της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτή η Κυβέρνηση, με προεξάρχοντα τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, έδειξε από την αρχή της θητείας της ότι θέλει να ελευθερώσει τον τόπο από τους φόβους και τα φαντάσματα του παρελθόντος. Και η ιστορία μας είναι γεμάτη φόβους. Όπως λέει στο πρόσφατο βιβλίο της η Ρένα Σταυρίδη-Πατρικίου, ο ελληνισμός από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα κατατρύχεται από πολλούς φόβους. Φόβους για την ταυτότητά του, για τη θρησκεία του, για τη γλώσσα του, για το πολίτευμά του. Οι φόβοι συνδέονται με κινδύνους πραγματικούς ή κατασκευασμένους και συχνά συσκοτίζουν ή αποκρύπτουν τα πραγματικά προβλήματα, παραλύουν την πολιτική κρίση της ηγεσίας, διαλύουν το ηθικό του λαού και παγιδεύουν τη δράση σε αδιέξοδες και ατελέσφορες κινήσεις. Ενίοτε, με τα λόγια του Φλάϊσερ, οι φόβοι μας μετατρέπονται σε πολέμους της μνήμης που δεν εξυπηρετούν τίποτα άλλο παρά τη δικαίωση των εσφαλμένων επιλογών του παρελθόντος ή των πρωταγωνιστών του παρελθόντος.
Το φως και η αντικειμενική συζήτηση είναι ο μόνος τρόπος για να διαλύσουμε τους φόβους και να κλείσουμε τους πολέμους της μνήμης. Το συμπόσιο αυτό, τα νέα αναλυτικά προγράμματα, οι νέες στάσεις που θέλουμε να φέρουμε στην κοινωνία και την παιδεία μας έχουν σκοπό να επιτρέψουν στην κοινωνία μας να βγει πάνω από τους φόβους αυτούς, να της επιτρέψουν να δει το μέλλον της με αυτοπεποίθηση και να σχεδιάσει δράσεις που θα της επιτρέψουν να απαλλαγεί απο τις εκκρεμότητες και τα προβλήματα του παρελθόντος, για να καταστεί ένας δημιουργικός εποικοδομητικός εταίρος στην Ευρώπη, τη γειτονιά μας και τον κόσμο όλο, τον ήδη πολύ μικρό, τόσο που κάθε στιγμή ό,τι συμβαίνει στη μια γειτονιά του επηρεάζει όλες τις άλλες.
Ολοκληρώνοντας, θέλω να δώσω συγχαρητήρια στον Επιστημονικό Υπεύθυνο κ. Ρολάνδο Κατσιαούνη, καθώς και σε όλους τους συντελεστές που βοήθησαν στη διοργάνωση του διήμερου αυτού επιστημονικού συμποσίου και να ευχηθώ κάθε επιτυχία στις εργασίες. Κυρίως, όμως, ευχαριστώ όλους εσάς τους διακεκριμένους ομιλητές που πρόθυμα δεχθήκατε την πρόσκλησή μας και βρίσκεστε σήμερα εδώ για να μας βοηθήσετε σε αυτό τον αγώνα της αυτογνωσίας που έχουμε με τόλμη αρχίσει.
