Ομιλία Υπ. Παιδείας στην επίσημη έναρξη της Υπουργικής Διάσκεψης «Διασφάλιση της δημοκρατίας μέσω της Εκπαίδευσης»
Σας καλωσορίζω στην Κύπρο και σας ευχαριστώ για την παρουσία σας σήμερα εδώ. Επιτρέψτε μου να απευθύνω ένα ιδιαίτερο καλωσόρισμα στους συμμετέχοντες από τη Νότια Μεσόγειο.
Έχω την τιμή να κηρύξω την έναρξη της Διάσκεψης «Διασφαλίζοντας τη δημοκρατία μέσω της εκπαίδευσης», που διοργανώνεται στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Πριν από ένα χρόνο πολλοί από μας συναντηθήκαμε στις Βρυξέλλες, σε μια διάσκεψη που αφορούσε στο ίδιο θέμα. Μια σειρά από δεδομένα μας οδήγησαν στην απόφαση να διατηρήσουμε την ίδια θεματική στο επίκεντρο των συζητήσεων και αυτής της διάσκεψης.
Ένα χρόνο μετά από την έγκριση του πλαισίου για τις δεξιότητες για τη δημοκρατική κουλτούρα και την υιοθέτηση μιας φιλόδοξης πολιτικής δήλωσης, αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή να αξιολογήσουμε την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα και να αναγνωρίσουμε τις προκλήσεις που έχουμε ακόμη ενώπιον μας.
Η προσπάθειά μας να προωθήσουμε τη δημοκρατία μέσω της εκπαίδευσης και για να καταστήσουμε την εκπαίδευση όσο το δυνατόν πιο συμπεριληπτική και πιο ποιοτική, πρέπει να είναι συνεχής. Προς αυτή την κατεύθυνση κινούνται οι τρεις βασικές θεματικές των συζητήσεών της σημερινής και της αυριανής συνεδρίας, τις οποίες θα ήθελα να σας θυμίσω:
Πρώτον, θα δούμε σε επίπεδο στρατηγικής πώς τα εκπαιδευτικά μας συστήματα θα πρέπει να συμβάλουν καλύτερα στην προώθηση της δημοκρατίας, της διαπολιτισμικής κατανόησης και της ανεκτικότητας. Πώς μπορούμε να αυξήσουμε την αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών μας συστημάτων για την καταπολέμηση της ριζοσπαστικοποίησης, των διακρίσεων και της εξτρεμιστικής βίας, η οποία έχει ιδεολογικά, θρησκευτικά και ρατσιστικά ελατήρια.
Δεύτερον, θα συζητήσουμε το πλαίσιο για να αναπτύξουμε «ασφαλή μαθησιακά περιβάλλοντα» για τη διδασκαλία αμφιλεγόμενων θεμάτων, προκειμένου να διευκολυνθεί η διεξαγωγή ανοικτών συζητήσεων για τα θέματα αυτά εντός των αιθουσών διδασκαλίας.
Τρίτον, θα προβούμε σε απολογισμό των αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί σε μια σειρά από πολιτικές που συνδέονται με τη διαχείριση προσφύγων και ατόμων με μεταναστευτική βιογραφία, όπως για παράδειγμα η ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων ως κινητήριας δύναμης για την ένταξη, η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων που κατέχουν οι πρόσφυγες και οι μετανάστες και η πρόσβαση στην εκπαίδευση για παιδιά και νέους χωρίς πιστοποιητικά (undocumented). Θα πρέπει επίσης να συζητηθεί η δυνατότητα για περαιτέρω δράση σε εθνικό ή/και ευρωπαϊκό επίπεδο, με σκοπό να μετακινηθούμε από τις πολιτικές και πρακτικές που αφορούν στην αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε πολιτικές και πρακτικές μακροπρόθεσμης ένταξης.
Για την επίτευξη αυτών των στόχων θα πρέπει να συνεργαστούμε πιο στενά και να προτείνουμε συγκεκριμένα μέτρα και δράσεις που πρέπει να εφαρμοστούν σε εθνικό, περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο από το Συμβούλιο της Ευρώπης σε συνεργασία με άλλους οργανισμούς-εταίρους.
Αγαπητοί συνάδελφοι, εκλεκτοί προσκεκλημένοι, κυρίες και κύριοι,
H Κύπρος ανέλαβε την προεδρία της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης σε μια εποχή όπου η Ευρώπη και οι γείτονές της βρίσκονται αντιμέτωποι με πολλές προκλήσεις. Προκλήσεις, όπως είναι η οικονομική δυσπραγία, οι αυξημένες μεταναστευτικές ροές, η τρομοκρατία, η επικίνδυνη άνοδος του λαϊκισμού και του εξτρεμισμού, η ξενοφοβική ρητορική και άλλα φαινόμενα που δοκιμάζουν τις δημοκρατίες μας και κλονίζουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος και τους θεσμούς. Ως εκ τούτου, είναι καιρός να επενδύσουμε περισσότερο σε σταθερούς και δημοκρατικούς θεσμούς, διάφανες και δίκαιες διαδικασίες, που ευνοούν τη δημιουργία πλουραλιστικών κοινωνιών χωρίς αποκλεισμούς, με ανεκτικούς, δημοκρατικούς και ενεργούς πολίτες.
Θα πρέπει επίσης να αγκαλιάσουμε τις θεμελιώδεις αρχές στις οποίες βασίζεται το Συμβούλιο της Ευρώπης, διασφαλίζοντας την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, την ενίσχυση της δημοκρατίας και την προάσπιση του κράτους δικαίου. Η Κυπριακή Προεδρία είναι πεπεισμένη ότι στην αντιμετώπιση των σημερινών προκλήσεων είναι επιτακτική ανάγκη να παραμένουμε προσηλωμένοι στις κοινές μας αρχές και αξίες. Γι’ αυτό επικεντρώνεται στους ακόλουθους τρεις άξονες που είναι άμεσα συνυφασμένοι με τις αρχές και αξίες του Συμβουλίου της Ευρώπης:
(α) Διασφάλιση των δικαιωμάτων και ελευθεριών για όλους τους ανθρώπους χωρίς καμία διάκριση,
(β) Ενίσχυση της δημοκρατικής πολιτότητας,
(γ) Επικράτηση του κράτους δικαίου.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Η εκπαίδευση διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο στην προώθηση δημοκρατικών κοινωνιών χωρίς αποκλεισμούς. Είναι μεγάλη τιμή για το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου να συνδιοργανώνει αυτή τη διάσκεψη. Τα θέματα προς συζήτηση, καθώς και η ποιότητα των συμμετεχόντων διασφαλίζουν ότι η διάσκεψη αυτή θα είναι ενδιαφέρουσα και γόνιμη. Πιστεύουμε ότι είναι πολύ σημαντικό να αξιοποιήσουμε αυτή την ευκαιρία για να ενισχύσουμε τις σχέσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης με τους νότιους γείτονες μας.
Οι αξίες του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι σημαντικές για όλους μας αλλά θα ήθελα να επισημάνω ότι έχουν μια ξεχωριστή σημασία για την Κύπρο. Οι αξίες αυτές είναι για εμάς ο ακρογωνιαίος λίθος πάνω στον οποίο επιθυμούμε να βασίζεται η λύση στο συνεχιζόμενο κυπριακό πρόβλημα. Τα τελευταία δύο χρόνια βρίσκεται σε εξέλιξη μια σημαντική προσπάθεια για την επανένωση της Κύπρου, με στόχο όλοι οι νόμιμοι κάτοικοί της να απολαμβάνουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και να ζουν σε συνθήκες ειρήνης, ευημερίας και προόδου. Για τη διασφάλιση μιας βιώσιμης λύσης στο κυπριακό πρόβλημα, θεωρούμε κρίσιμης σημασίας και αγωνιζόμαστε για την πλήρη υιοθέτηση των αρχών και αξιών του Συμβουλίου της Ευρώπης σε μια επανενωμένη Κύπρο. Είναι διαρκής η δέσμευσή μας στον διάλογο για να επιτύχουμε μια τέτοια λύση που θα διασφαλίζει την ειρηνική συνύπαρξη όλων των Κυπρίων στην πατρίδα τους.
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Στην είσοδο της αίθουσας του συνεδριακού κέντρου έχετε δει το έργο με τίτλο «Μετανάστες», που δημιουργήθηκε από τους μαθητές μας που φοιτούν στο Λύκειο Κολοσσίου. Το έργο έχει τιμηθεί με το πρώτο βραβείο του διεθνούς διαγωνισμού που διοργανώθηκε από την Saatchi Gallery/Deutsche Bank με το Βραβείο Τέχνης για τα Σχολεία, κατά το 2016. Έχει επίσης βραβευθεί με το «Βραβείο Ευρωπαίου Πολίτη 2016» από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το έργο αυτό αποτυπώνει μια θλιβερή πραγματικότητα των ημερών μας και παράλληλα μας θυμίζει την ιστορική μοίρα του νησιού μας.
Η πλούσια ιστορία της περιοχής μας μάς έχει δώσει ευκαιρίες να συναντηθούμε με ένδοξους πολιτισμούς από την αρχαιότητα. Ταυτόχρονα, είχαμε το θλιβερό προνόμιο να παρακολουθήσουμε σε αρκετές περιπτώσεις ανθρώπους που προσπαθούν αγωνιωδώς να ξεφύγουν από περιοχές συγκρούσεων ή, ακόμη χειρότερα, να χάνονται στην προσπάθεια να μετακινηθούν σε ασφαλέστερες περιοχές. Ως εκ τούτου, θεωρούμε υψίστης σημασίας τη συζήτηση για το πώς μπορούν να αναπτυχθούν σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο στρατηγικές συμμαχίες για την προώθηση μιας εκπαίδευσης που να λειτουργεί ως παράγοντας ειρήνης. Μιας εκπαίδευσης που είναι τροχοπέδη στην ανάπτυξη του βίαιου εξτρεμισμού και της ριζοσπαστικοποίησης. Είμαι βέβαιος ότι η υπουργική διάσκεψη της Κυπριακής Προεδρίας θα είναι καθοριστική στην προσπάθεια αυτή. Σας καλώ να διαδραματίσουμε όλοι ενεργό ρόλο στην επιτυχία της.
