Πάφος:
Περιφερειακό, εκπαιδευτικό σεμινάριο
για τη συντήρηση και διαχείριση
αρχαιολογικών χώρων με ψηφιδωτά στο
πλαίσιο του Προγράμματος MOSAIKON 2014
Ανάμεσα
στα κατάλοιπα της πλούσιας πολιτισμικής
κληρονομιάς της Μεσογείου συγκαταλέγονται
τα ψηφιδωτά δάπεδα της Ελληνιστικής,
Ρωμαϊκής και Βυζαντινής περιόδου, τα
οποία, εκτός από σπουδαία έργα τέχνης,
αποτελούν σημαντικές πηγές πληροφόρησης
για το παρελθόν. Τις τελευταίες δεκαετίες
έχουν γίνει αξιέπαινες προσπάθειες,
τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο,
να βελτιωθούν οι συνθήκες προστασίας
και διατήρησης αυτού του σημαντικού
και αναπόσπαστου κομματιού της
πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Ωστόσο,
λόγω απουσίας μιας συντονισμένης
στρατηγικής προσέγγισης, οι προκλήσεις
συνεχίζουν να υφίστανται. Οι ανάγκες
υπερβαίνουν κατά πολύ τους διαθέσιμους
οικονομικούς πόρους με αποτέλεσμα
σημαντικά ψηφιδωτά να φθείρονται με
πολύ γοργό ρυθμό και να χάνονται για
πάντα.
Με
στόχο
την
άμεση
αντιμετώπιση
του
προβλήματος,
το
2008 ξεκίνησε
το
διεθνές
Πρόγραμμα
MOSAIKON: A Regional
Strategy for the Conservation of Mosaics in the Mediterranean Region
(ΜΟΣΑΙΚΟΝ:
Περιφερειακή
Στρατηγική
για
τη
Συντήρηση
των
Ψηφιδωτών
της
Μεσογείου)
με
πρωτοβουλία
του
Getty Conservation
Institute (GCI), του
Getty Foundation, του
International Centre for the Study of the Preservation and
Restoration of Cultural Property (ICCROΜ),
καθώς
και
του
International Committee for the Conservation of Mosaics (ICCM).
Κύριος
στόχος του Προγράμματος MOSAIKON είναι η
προώθηση και η βελτίωση των μεθόδων,
τεχνικών και συνθηκών συντήρησης,
παρουσίασης και διαχείρισης των ψηφιδωτών
στη λεκάνη της Μεσογείου, τόσο αυτών
που βρίσκονται επί τόπου σε αρχαιολογικούς
χώρους, όσο και αυτών που βρίσκονται σε
μουσεία και αποθήκες.
Στο
πλαίσιο του MOSAIKON γίνεται
σημαντική προσπάθεια για ενίσχυση του
δικτύου των ειδικών που σχετίζονται με
τη συντήρηση ψηφιδωτών, προσφέροντας
εκπαιδευτικά σεμινάρια σε τεχνικούς,
συντηρητές, διαχειριστές αρχαιολογικών
χώρων, μουσειολόγους, αρχαιολόγους
καθώς και σε αυτούς που βρίσκονται σε
κέντρα λήψης αποφάσεων. Μέσω αυτών των
εκπαιδευτικών σεμιναρίων, οι συντονιστές
του MOSAIKON στοχεύουν στην ανάπτυξη και
αξιοποίηση οικονομικών και συνάμα
αποτελεσματικών πρακτικών για τη
συντήρηση και προστασία των ψηφιδωτών,
καθώς και στη διάχυση και ανταλλαγή
πληροφοριών εντός του δικτύου.
Για την
επίτευξη των στόχων του, το MOSAIKON
διοργανώνει, μεταξύ άλλων, σειρά
περιφερειακών εκπαιδευτικών σεμιναρίων
με επίκεντρο τα πολυσύνθετα προβλήματα
που αφορούν στη συντήρηση και διαχείριση
ψηφιδωτών που βρίσκονται σε αρχαιολογικούς
χώρους. Το πρώτο σεμινάριο
του είδους έλαβε χώρα στην Τύρο του
Λιβάνου, μνημείο Παγκοσμίου Πολιτιστικής
Κληρονομιάς, μεταξύ του 2010 και 2011. Το
δεύτερο κατά σειρά σεμινάριο διεξήχθη
πρόσφατα στον αρχαιολογικό χώρο της
Νέας Πάφου, ο οποίος αποτελεί επίσης
μνημείο της Παγκοσμίου Πολιτιστικής
Κληρονομιάς της UNESCO,
και φιλοξενεί εξαιρετικά ψηφιδωτά της
Ελληνιστικής, Ρωμαϊκής και Παλαιοχριστιανικής
περιόδου. Συνεχίζοντας την μακρόχρονη
σύμπραξή του στη διατήρηση της κυπριακής
πολιτιστικής κληρονομιάς, το GCI
διοργάνωσε αυτό το νέο εκπαιδευτικό
σεμινάριο σε στενή συνεργασία με το
Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου και την
Ερευνητική Μονάδα Αρχαιολογίας του
Πανεπιστημίου Κύπρου. Το σεμινάριο είχε
διάρκεια τρεις βδομάδες και σε αυτό
συμμετείχαν 20 αρχαιολόγοι, συντηρητές
και αρχιτέκτονες από 12 χώρες της
Νοτιοανατολικής Μεσογείου και των
Βαλκανίων (Αίγυπτος, Αλβανία, Βουλγαρία,
Ελλάδα, Ιορδανία, Ισραήλ, Κύπρος, Λίβανος,
Λιβύη, Παλαιστίνη, Σερβία, Τυνησία).
Κύριο εγχείρημα του σεμιναρίου ήταν η
εκπαίδευση των συμμετεχόντων στις
μεθόδους καταγραφής, αποτύπωσης,
αξιολόγησης, διαχείρισης, συντήρησης,
προστασίας και παρουσίασης και ερμηνείας
των ψηφιδωτών μέσα σε αρχαιολογικούς
χώρους.
Μετά το
πέρας του σεμιναρίου, οι συμμετέχοντες
θα συνεχίσουν να βρίσκονται σε επικοινωνία
με τους συντονιστές του MOSAIKON για
καθοδήγηση και υποστήριξη, ενώ έχουν
ήδη οριστεί συναντήσεις οι οποίες
αποσκοπούν στη συνέχιση της πρωτοβουλίας
και αξιολόγηση της εκτιμώμενης προόδου
σε κάθε χώρα. Από την Ερευνητική Μονάδα
Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου
συμμετείχαν στο εκπαιδευτικό σεμινάριο
ο Διευθυντής της Μονάδας, Καθηγητής
Δημήτριος Μιχαηλίδης και η Δρ Μαρία
Δικωμίτου-Ηλιάδου. Η συμμετοχή του
Πανεπιστημίου Κύπρου στο πρόγραμμα
αυτό, πάντα με τη συνεργασία τoυ
Τμήματος Αρχαιοτήτων, τονίζει τον
καταλυτικό ρόλο του Πανεπιστημίου και
ειδικότερα της Ερευνητικής Μονάδας
Αρχαιολογίας στα θέματα που άπτονται
της προώθησης και διάσωσης της πολιτιστικής
μας κληρονομιάς.
