Χαιρετισμός του Κυβερνητικού Εκπροσώπου κ. Στέφανου Στεφάνου στο Συνέδριο Δημοσιογραφίας με θέμα: «Προβληματισμοί γύρω από το μικρόφωνο», στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας
30/03/2012
Φίλες και φίλοι,
Είναι με χαρά που κηρύσσω σήμερα τις εργασίες του Συνεδρίου Δημοσιογραφίας που διοργανώνει ο ραδιοφωνικός σταθμός ΄Αστρα σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας και την Κίνηση Πολιτισμού. Με αυτή τη νέα πρωτοβουλία που αναλαμβάνει ο Άστρα, επαναβεβαιώνει τη γνωστή ατάκα του σταθμού ότι, «Ο Άστρα δεν είναι μόνο ραδιόφωνο». Εκφράζω τα συγχαρητήριά μου στους οργανωτές.
Ο ρόλος των ΜΜΕ είναι αδιαμφισβήτητα κρίσιμα σημαντικός για τις σύγχρονες κοινωνίες. Ψυχαγωγούν, ενημερώνουν, επιμορφώνουν και συμβάλλουν στη διαμόρφωση κοινωνικής συνείδησης. Περί τούτου καμιά διαφωνία και αντίρρηση. Το καίριο και καθοριστικό ζήτημα είναι, πώς τα ΜΜΕ ψυχαγωγούν, ενημερώνουν και επιμορφώνουν; Πόσο αξιόπιστα και αντικειμενικά είναι στη διεκπεραίωση της μεγάλης ευθύνης που έχουν –ευθύνη ανάλογη του πολύ σημαντικού ρόλου που διαδραματίζουν- έναντι της κοινωνίας;
Σε αυτά τα ερωτήματα –και προφανώς σε πολλά άλλα- καλείται να απαντήσει το Συνέδριο. Απαντήσεις δύσκολες και όχι απλές. Για να δώσω ένα δείγμα της δυσκολίας του εγχειρήματος, θα επικαλεστώ ευρήματα δημοσκοπήσεων που κατά καιρούς βλέπουν το φως της δημοσιότητας και αφορούν τον ρόλο των ΜΜΕ. Στο ερώτημα αν τα ΜΜΕ είναι αντικειμενικά στην πληροφόρηση που δίνουν, μια μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών δηλώνει αποφασιστικά «όχι». Στην ερώτηση, από πού αντλείται πληροφόρηση για διαμόρφωση άποψης, πάλι μια μεγάλη πλειοψηφία πολιτών δηλώνει: «Από τα ΜΜΕ». Ο καθένας νομίζω αντιλαμβάνεται το ζήτημα που προκύπτει σχετικά με την ποιότητα της άποψης που διαμορφώνεται, σαν αποτέλεσμα της συσσωρευμένης πληροφόρησης που παρέχουν τα ΜΜΕ.
Τα ΜΜΕ, λοιπόν, φέρουν μεγάλη ευθύνη απέναντι στο κοινωνικό σύνολο. Οφείλουν συνεπώς σε κάθε περίπτωση να λειτουργούν ευσυνείδητα, σεβόμενα τους κώδικες δεοντολογίας που διέπουν τη λειτουργία των Μέσων και στηρίζοντας τη δημοκρατία, τους θεσμούς, τα ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες. Είναι υποχρεωμένα ως εκ του ρόλου και ως εκ της αποστολής τους να ενημερώνουν αξιόπιστα και αντικειμενικά, με κριτήριο πάντοτε το δημόσιο συμφέρον. Αυτό είναι το ζητούμενο. Πόσο και πώς εφαρμόζεται, είναι το θέμα, όπως ήδη έχουμε αναφέρει. Αν η απάντηση ήταν εύκολη, δεν θα απασχολούσε –για να μην πω δεν θα βασάνιζε- το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Ευρωπαϊκή Ένωση για χρόνια τώρα.
Η σημερινή εποχή χαρακτηρίζεται από τον διαρκώς αυξανόμενο όγκο πληροφοριών που είναι διαθέσιμος και την τεράστια ταχύτητα με την οποία οι πληροφορίες διαχέονται και διακινούνται. Όλο και περισσότερο η επιλογή, επεξεργασία και αναπαραγωγή των πληροφοριών από τα ΜΜΕ διαμορφώνουν την πραγματικότητα, καθώς και τις συμπεριφορές της κοινωνίας έναντι αυτής της πραγματικότητας. Κι αυτό το γεγονός παρέχει τεράστια εξουσία και ισχύ στα ΜΜΕ.
Οι θεματικές που θα απασχολήσουν τις εργασίες του Συνεδρίου δίνουν την ευκαιρία για μια σε βάθος ανάλυση και ευρεία ανταλλαγή απόψεων από διακεκριμένους εκπροσώπους των ΜΜΕ, του ακαδημαϊκού και του πολιτικού χώρου. Το Συνέδριο αρχίζει με ένα εξαιρετικά επίκαιρο θέμα που παραπέμπει στις σχέσεις της πρώτης με την τέταρτη εξουσία. Της πολιτικής εξουσίας και των ΜΜΕ. Όταν ένας ακαδημαϊκός που ασχολείται με τα ΜΜΕ ρωτήθηκε κάποτε ποια είναι πιο σημαντική εξουσία, η πρώτη ή η τέταρτη, απάντησε με νόημα: «Ασφαλώς πιο σημαντική είναι η πρώτη, αλλά μην με ρωτήσετε ποια είναι η πρώτη εξουσία».
Η εξέλιξη των ΜΜΕ στη σύγχρονη εποχή δημιουργούν νέες μορφές δημοσιογραφίας και ενημέρωσης του κοινού παρέχοντας την ευκαιρία για την ακόμη πιο άμεση συμμετοχή των πολιτών στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Η διαδραστικότητα των σύγχρονων Μέσων, όπως είναι το διαδίκτυο, παρέχει ευκαιρίες στο κοινό να εκφράσει τις απόψεις και τους προβληματισμούς του, ενώ, ταυτόχρονα, διαδικτυακά ΜΜΕ ανταποκρίνονται στην ταχύτητα της εποχής και την εξέλιξη της τεχνολογίας.
Νέες μορφές διαδικτυακής ενημέρωσης, όπως τα ονομαζόμενα blogs, εξακολουθούν να προκαλούν αντιπαραθέσεις στους μελετητές του είδους σε σχέση με την επίδρασή τους στην κοινωνία, εγείροντας το ερώτημα: Πού σταματά η ελευθερία έκφρασης και πού αρχίζει η ασυδοσία; Η λεγόμενη «δημοσιογραφία των πολιτών» μπορεί να οδηγήσει στην ασυδοσία, όταν πίσω από την ανωνυμία αναρτώνται διάφορες πληροφορίες που περιέχουν ταυτόχρονα γνώση, αλλά και ογκώδη άγνοια. Περιέχουν ελεύθερη γνώμη, αλλά και ύβρεις, αλήθειες, αλλά και ψεύδη. Ζητήματα τέτοιου τύπου αντιλαμβάνομαι ότι θα εξετάσει η δεύτερη θεματική της σημερινής συνόδου.
Συνειδητοποιώντας την τεράστια δύναμη των ΜΜΕ στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης και ταυτόχρονα την ευθύνη που φέρουν απέναντι στο κοινωνικό σύνολο, θα πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι να αναλογιστούν τις επιπτώσεις από την πρακτική του δόγματος «οι καλές ειδήσεις είναι οι κακές ειδήσεις», που οδηγεί πολλές φορές τα Μέσα να προβάλλουν ειδήσεις με περιεχόμενο, όπως έλεγε ο αείμνηστος δημοσιογράφος Σπύρος Μελάς «Αίμα, σπέρμα, στέμμα». Πολύ περισσότερο που αυτό το δόγμα μπαίνει απευθείας στα σπίτια όλων, μέσω της τηλεόρασης κυρίως, και εγκλωβίζει τον καθένα από εμάς στον καναπέ και το σαλονάκι του συνήθως με μια μπίρα ή ένα αναψυκτικό στο χέρι. Είναι τότε που η είδηση -και γενικότερα το τηλεοπτικό προϊόν- μετατρέπεται σε εργαλείο χειραγώγησης του εγκεφάλου.
Αυτά, ως κάποιες σκέψεις σχετικά με τα ΜΜΕ και τον ρόλο τους.
Εύχομαι κάθε επιτυχία στις εργασίες του Συνεδρίου.
