Δήλωση
του Προέδρου της Βουλής κ. Γ. Ομήρου
για
τα επιτόκια, τις αναδιαρθρώσεις και την οικονομία
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
ΓΙΑ:
• Μείωση του φόρου επί των τόκων
εισπρακτέων από 30% σε 12,5% ώστε να δοθεί η δυνατότητα μείωσης των καταθετικών
επιτοκίων και κατ’ επέκταση των δανειστικών,
• Επίσπευση των αναδιαρθρώσεων και της
παραχώρησης νέων χορηγήσεων μέσω απλοποίησης των διαδικασιών και διαχωρισμού των
δανείων ανάλογα με το ποσό και το είδος τους,
• Ανάγκη για ενίσχυση των πολιτικών
ανάπτυξης ώστε να δοθεί η δυνατότητα στην κυπριακή οικονομία να επανακάμψει το
2015, όπως είναι και ο στόχος που τέθηκε. Οι προκλήσεις στο οικονομικό
περιβάλλον είναι μεγάλες και αναμένεται να επηρεάσουν την οικονομία της χώρας
αρνητικά.
ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ:
Η
Κύπρος παρουσιάζει σοβαρό πρόβλημα
ιδιωτικού χρέους, με το συνολικό ποσό να είναι 3,5 φορές μεγαλύτερο από το ΑΕΠ
της χώρας. Κακές πρακτικές του παρελθόντος οδήγησαν σε αλόγιστη πιστωτική
επέκταση με αποτέλεσμα τόσο τα νοικοκυριά αλλά και οι επιχειρήσεις να είναι
υπερδανεισμένα. Αυτό περιορίζει τις προοπτικές ανάπτυξης της χώρας, εφόσον
μειώνεται η δυνατότητα άντλησης νέας χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις και
κάνει πιο πιεστική την ανάγκη για απομόχλευση. Προς αυτή την κατεύθυνση
απαιτούνται τολμηρές αποφάσεις.
Επιτόκια
Αποτελεί
άμεση ανάγκη η μείωση του κόστους του χρήματος ώστε να δοθούν ανάσες στους
δανειολήπτες. Τα τραπεζικά ιδρύματα χορηγούν δάνεια μέσα από τα κεφάλαια που
αντλούν ως καταθέσεις, αρά τα δανειστικά επιτόκια είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με
τα καταθετικά. Το υψηλό ποσοστό φορολόγησης των τόκων εισπρακτέων αποτελεί έναν
από τους παράγοντες που διατηρούν τα καταθετικά επιτόκια σε αυτά τα επίπεδα.
Προς αυτή την κατεύθυνση προτείνεται η μείωση του φόρου επί των τόκων
εισπρακτέων από 30% σε 12,5%.
Με
αυτό τον τρόπο:
1.
Δίνεται
η δυνατότητα μείωσης των επιτοκίων χωρίς να επηρεάζονται σημαντικά τα δημόσια
οικονομικά, εφόσον σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία υπάρχει αύξηση των
καταθέσεων και η τάση κατάθεσης χρημάτων για μεγαλύτερη διάρκεια. (Ο φόρος επί
των καταθέσεων αναφέρεται ως εισφορά για την άμυνα, αλλά αυτά τα χρήματα δεν
παραχωρούνται για σκοπούς αμυντικής θωράκισης),
2.
Δίνεται
μεγαλύτερη ευελιξία στις τράπεζες να χειριστούν τα θέματα ρευστότητας, εφόσον
αυτή τη στιγμή υπάρχουν τραπεζικά ιδρύματα που πληρώνουν αρνητικό επιτόκιο για
τα κεφάλαια που κατέχουν,
3.
Μειώνεται
το διοικητικό κόστος στο Τμήμα Εφόρου Φορολογίας όπου πολλές φορές υπάρχουν
διαφωνίες εάν οι τόκοι εισπρακτέοι για μια εταιρεία φορολογούνται με βάσει τον
εταιρικό φόρο ή την έκτατη εισφορά.
Αναδιαρθρώσεις
– Χορήγηση νέων δανείων
Είναι
ξεκάθαρο ότι το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα επιλυθεί οριστικά
όταν η κυπριακή οικονομία παρουσιάσει σημαντικούς ρυθμούς ανάπτυξης και υπάρξει
ροή φρέσκου χρήματος, μέσω επενδύσεων στη χώρα. Μέχρι όμως να συμβεί αυτό πρέπει
να υπάρξει άμεση διαχείριση των αναδιαρθρώσεων.
• Η οδηγία της Κεντρικής Τράπεζας που
αναφέρεται στις αναδιαρθρώσεις και τη χορήγηση νέων δανείων απαιτεί την ίδια
διαδικασία και τα ίδια υποστηρικτικά ανεξαρτήτως του ύψους του δανείου. Θα
πρέπει να υπάρξει απλουστευμένη διαδικασία για δάνεια μέχρι ενός ποσού, με τα
πλείστα στοιχεία να αντλούνται από τα συστήματα Αίαντας και Άρτεμις. Επιπλέον
διαφορετική θα πρέπει να είναι η διαδικασία για δανειολήπτες των οποίων τα
δάνεια είναι εξυπηρετούμενα αλλά ζητούν αναδιάρθρωση για να μπορέσουν να
ενισχύσουν περισσότερο το κεφάλαιο κίνησης τους.
• Τα τραπεζικά ιδρύματα θα πρέπει να
προχωρήσουν σε εξέταση διαχωρισμού ενός δανείου στο μέρος που μπορεί να
εξυπηρετηθεί και σε αυτό που ο δανειολήπτης αδυνατεί να αποπληρώσει. Τα δεύτερο
μέρος θα μπορούσε να μετατραπεί σε πληρωμή δια μιας σε ένα μεταγενέστερο χρονικό
διάστημα (balloon payment) ώστε να δοθεί η δυνατότητα στον δανειολήπτη να
αποπληρώνει το μέρος που μπορεί και μεταγενέστερα όταν οι συνθήκες της
οικονομίας αλλάξουν να επανεξεταστεί η κατάσταση του δανείου του.
• Θα πρέπει να εξεταστεί η πιθανότητα
δημιουργίας εταιρείας διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων. Η χρηματοδότηση
της θα μπορούσε να προέλθει από τη μετατροπή του ELA σε μακροχρόνιο δανεισμό ή
μέσω άλλων μηχανισμών του ESM και της ΕΚΤ. Ο προσδιορισμός της αξίας μεταφοράς
των δανείων από τους τραπεζικούς λογαριασμούς στην εταιρεία διαχείρισης θα
γίνεται με βάση το ποσό του δανείου, την αξία της υποθήκης και τις ζημιές ανά
δάνειο που έχουν καταδείξει τα τεστ αντοχής και για τις οποίες οι τράπεζες έχουν
ήδη ανακεφαλαιοποιηθεί.
• Υπάρχει σοβαρό ζήτημα με τους εγγυητές.
Δεν εξετάζουμε οριζόντια απαλλαγή των εγγυητών, αλλά αν μεταφερθεί όλο το βάρος
των πρωτοοφειλετών στους εγγυητές, τότε και οι ίδιοι οι εγγυητές θα προχωρούν σε
πτωχεύσεις. Εξάλλου τόσο η Pimco αλλά και στα τεστ αντοχής η αξία που δόθηκε
στους εγγυητές για να μειωθούν οι κεφαλαιακές ανάγκες των τραπεζών ήταν
ελάχιστη. Ως εκ τούτου θα πρέπει η μεταφορά του βάρους στους εγγυητές, αν δε
μπορεί να αποφευχθεί, να περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο ποσοστό και να τους
δίνεται δυνατότητα διαπραγμάτευσης όσον αφορά το σχέδιο αποπληρωμής.
Ενίσχυση
των πολιτικών ανάπτυξης
Μετά
το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης από την ΕΚΤ αποτελεί άμεση προτεραιότητα για
την ΕΕ η ενεργοποίηση του σχεδίου Γιούνκερ που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο για
ενίσχυση της ανάπτυξης. Οι κυβερνήσεις Κύπρου και Ελλάδας θα πρέπει να
συντονιστούν ώστε να ζητήσουν την άμεση ενεργοποίηση του.
Επιπλέον
θα πρέπει να εξεταστούν διάφορα σενάρια όσον αφορά τις επιπτώσεις που μπορεί να
έχει η κατάσταση στη Ρωσία στην κυπριακή οικονομία και να βρεθούν λύσεις, σε
συνεννόηση και με τη ρωσική κυβέρνηση κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του Προέδρου
της Δημοκρατίας στη Ρωσία.
