Στόχοι των εκπαιδευτικών
προγραμμάτων του ΙΑ/Ε
Είναι με συγκίνηση που
χαιρετίζω την έκδοση του Κρατικού
Αρχείου, «Προπαγάνδα – Αντιπροπαγάνδα.
Απελευθερωτικός Αγώνας 1955-1959» που
κυκλοφορεί με την ευκαιρία της επετείου
της 1ης
Απριλίου. Το βιβλίο που εκδίδεται σε
συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κύπρου
συνιστά την ελάχιστη τιμή προς τους
ήρωες εκείνου του υπέροχου αγώνα, αλλά
και μια σημαντική παρακαταθήκη για τους
νεότερους και τις επερχόμενες γενεές.
Η διατήρηση και φυσικά και
ο συνεχής εμπλουτισμός αρχείων μέσα
από τα οποία οι άνθρωποι διατηρούν
ζωντανές τις μνήμες και αποκομίζουν
τις γνώσεις και τις εμπειρίες των
προγόνων τους, λειτουργούν ως φάρος
καθοδήγησης και πολύτιμη πυξίδα στις
αναζητήσεις των ανθρώπων και των εθνών
προς το μέλλον.
Στην ουσία τα αρχεία αποτελούν
τη μνήμη του παρελθόντος, με ό,τι αυτό
συνεπάγεται. Είτε για απόδοση τιμής,
είτε για ενημέρωση, είτε για παραδειγματισμό
και καθοδήγηση. Η μεγάλη σημασία τους
συνίσταται στην ανάπτυξη της ιστορικής
κριτικής και σκέψης ως μέρος της
διαδικασίας ωρίμανσης και ανάπτυξης
μιας κοινωνίας.
Η ιστορική σκέψη είναι μια
διανοητική και κοινωνική διαδικασία,
που σχετίζεται με την ιστορική γνώση.
Η σκέψη νοείται ως ιστορική, όταν
αναφέρεται στην έννοια της ιστορικότητας
του παρελθόντος και του παρόντος και
συνδέεται με τη χρήση και την ερμηνεία
γραπτών, υλικών, προφορικών και κάθε
είδους μαρτυριών για το παρελθόν, που
όμως αφορούν και το παρόν, και συχνά και
το μέλλον.
Ανάλογο είναι το βιβλίο που
έχουμε μπροστά μας. Μέσα από τις σελίδες
του αναδεικνύεται ο πλούτος των ιστορικών
πηγών της πατρίδας μας, που μπορούν να
επηρεάσουν το παρόν και το μέλλον της.
Αφορά μια σημαντική περίοδο
στην ιστορία της χώρας μας με την αυστηρή
και επίπονη επιλογή πρωτότυπων προκηρύξεων
του Διγενή, της ΕΟΚΑ, της ΠΕΚΑ και της
ΑΝΕ που κυκλοφόρησαν κάτω από τις
δύσκολες εκείνες συνθήκες σε όλη την
Κύπρο, καθώς και ανέκδοτα προπαγανδιστικά
φυλλάδια των αποικιοκρατών.
Τα φυλλάδια των Άγγλων και
οι προκηρύξεις των διαφόρων οργανώσεων
του απελευθερωτικού αγώνα διασταυρώνονται
μεταξύ τους σε ένα συνεχή διάλογο της
βρετανικής προπαγάνδας με την
αντιπροπαγάνδα που οι αγωνιστές
προσπαθούσαν να αναπτύξουν, σε μια
προσπάθεια κατάρριψης των παραπλανητικών
ισχυρισμών των αποικιοκρατών.
Η έκδοση αυτών των προκηρύξεων
και των μηνυμάτων θα φωτίσει τα ιστορικά
γεγονότα που διαδραματίστηκαν στη
διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα της
ΕΟΚΑ ο οποίος αποτέλεσε ένα οριακό
γεγονός στη νεότερη ιστορία της Κύπρου.
Αποτέλεσε το ιστορικό σημείο που
διαχωρίζει την περίοδο οχτώ αιώνων
σκλαβιάς από την περίοδο της ανεξαρτησίας.
Αποτέλεσε συγχρόνως και
ένα κορυφαίο γεγονός ηρωισμού και
αυτοθυσίας για
την ελευθερία, που συνεχίζει τις μεγάλες
ώρες της ιστορίας του
Ελληνισμού.
Ο αγώνας της ΕΟΚΑ για την
ελευθερία ήταν μια πράξη πρωτογενής.
Πήγαζε άμεσα από την ίδια την ύπαρξη
των αγωνιστών και διεξαγόταν με ολόκληρο
το είναι τους, με την ψυχή και το σώμα.
Αυτά ο κυπριακός λαός τα αγκάλιασε
στηρίζοντας μαζικά τον απελευθερωτικό
αγώνα του 1955 – 1959.
Η έκδοση την οποία παρουσιάζουμε
σήμερα, αποτελεί ελάχιστη απόδοση τιμής
στους ηρωικούς πρωταγωνιστές του αγώνα,
αλλά και ουσιαστική συμβολή στη διατήρηση
της ιστορικής μνήμης και την ανάπτυξη
ιστορικής κριτικής και σκέψης.
Πέρα από τη δεδομένη σημασία
της έκδοσης, αποτελεί και αυτή ένα δείγμα
της τεράστιας και πολυδιάστατης εργασίας
που επιτελείται αθόρυβα και δημιουργικά
στο Κρατικό Αρχείο.
Οι υπηρεσίες που το Κρατικό
Αρχείο προσφέρει στην κυπριακή κοινωνία
είναι ανεκτίμητες και γνωρίζω ότι
διαρκώς αναβαθμίζονται και εκσυγχρονίζονται.
Πληροφορούμαι ότι οι εργασίες στο
Εργαστήριο Ψηφιοποίησης αρχειακών
συλλόγων, καθώς και στο Εργαστήριο
Μικροφωτογράφησης, εντατικοποιήθηκαν.
Η κορύφωση αυτής της προσπάθειας
συνίσταται στην ανάρτηση, σύντομα, στο
διαδίκτυο όλων των αρχειακών συλλογών,
από το 1878 μέχρι σήμερα, το οποίο θεωρώ
μέγα επίτευγμα.
Ολοκληρώθηκε, επίσης, η
σύνταξη του νομοσχέδιου που ρυθμίζει
το δικαίωμα πρόσβασης του κοινού σε
αρχεία του Δημοσίου με σκοπό την ενίσχυση
της δυνατότητας ελέγχου της διοίκησης
από τον πολίτη και κατατέθηκε στη Βουλή
για ψήφιση σε Νόμο.
Μέσα από τις προσπάθειες
του Κρατικού Αρχείου για διαφώτιση του
κοινού, υπήρξε σταθερή άνοδος στον
αριθμό των επισκέψεων των ερευνητών
που χρησιμοποίησαν το Αναγνωστήριο,
καθώς και στον αριθμό των αρχείων και
των μικροταινιών που επιθεωρήθηκαν και
των εγγράφων και μικροταινιών που
ανατυπώθηκαν.
Στο Εργαστήριο Συντήρησης,
εξάλλου, συνεχίστηκε η συντήρηση δημόσιων
αρχείων που φυλάσσονται μόνιμα στο
Κρατικό Αρχείο.
Γνωρίζω ότι το ουσιαστικό
πρόβλημα που το Κρατικό Αρχείο
αντιμετωπίζει σήμερα είναι η στέγασή
του η οποία προβληματίζει ιδιαίτερα
την Κυβέρνηση, μετά το πάγωμα των σχεδίων
για την απόκτηση δικού του, μόνιμου και
κατάλληλου οικοδομήματος. Η Πολιτεία
είναι πρόθυμη, μόλις τα οικονομικά της
το επιτρέψουν, να αποκαταστήσει το
Αρχείο του Κράτους στο επίπεδο που του
αρμόζει, ως ένα σημαντικό Μουσειακό
Μνημείο της χώρας.
Στο μεταξύ εξετάζουμε μέσω
του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημόσιας
Τάξης, εναλλακτικούς τρόπους στέγασης
του Κρατικού Αρχείου, σε καταλληλότερο
δημόσιο νεοκλασσικό κτήριο που προσφέρεται
για τη φιλοξενία των κεντρικών γραφείων
και του εκθεσιακού χώρου, στο κέντρο
της Λευκωσίας. Η Κυβέρνηση αισθάνεται
έντονα τις υποχρεώσεις της και θα
παραμείνει πιστός συνεργάτης και αρωγός
στις υψηλές υπηρεσίες που το Αρχείο της
χώρας μας προσφέρει στην κοινωνία και
την ιστορία.
Κλείνοντας, θέλω να συγχαρώ
θερμά όσους συνέβαλαν στην έκδοση αυτού
του βιβλίου, το οποίο είμαι σίγουρος
ότι θα δώσει το έναυσμα τόσο σε πολίτες
όσο και σε ερευνητές να έλθουν σε επαφή
με ιστορικά ντοκουμέντα και να μελετήσουν
μια ιστορική περίοδο που έμελλε να είναι
καταλυτική στην εξέλιξη του κυπριακού
ελληνισμού.
_________________
