Ο Υπουργός Εξωτερικών κ. Κωνσταντίνος Κόμπος απάντησε σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, σε συνέχεια των δηλώσεών του μετά την ολοκλήρωση του Υπουργικού Συμβουλίου.
Σε ερώτηση δημοσιογράφου αν η Κυπριακή Δημοκρατία έχει απαντήσει αρνητικά στη συμμετοχή της στο Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα, ο Υπουργός Εξωτερικών διευκρίνισε τα ακόλουθα:
«Αυτό, το οποίο έχω αναφέρει είναι ότι δεν ήταν δυνατή η μετάβαση του Προέδρου της Δημοκρατίας. Αυτό ήταν το συγκεκριμένο αυτή τη χρονική στιγμή. Σε ό,τι αφορά στην ένταξη, εμείς επικοινωνήσαμε και επικοινωνούμε τη βούλησή μας ως προς το κομμάτι που αφορά τη Γάζα, δεδομένου του πώς προέκυψε το Συμβούλιο ως προς εκείνη την πτυχή, και του ιστορικού, το οποίο περιέγραψα. Για τα ευρύτερα ζητήματα υπάρχουν κάποια ερωτήματα, διευκρινίσεις που αναμένεται να εξηγηθούν, ερωτήματα, τα οποία αφορούν την ευρύτερη προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), και ανησυχίες που μπορεί να υπάρχουν, άρα αυτά είναι στο πλαίσιο ενός διαλόγου, ο οποίος ο δρομολογείται με θεσμικό ακριβώς τρόπο.»
Σε ερώτηση αν η μη συμμετοχή μας στο στάδιο αυτό συνεπάγεται αποποίηση οποιουδήποτε ρόλου στο Συμβούλιο Ειρήνης σε μεταγενέστερο στάδιο, ο Υπουργός Εξωτερικών εξήγησε τα ακόλουθα:
«Αυτό, το οποίο πρέπει να σημειώσουμε είναι ότι υπάρχουν επαφές, οι οποίες γίνονται. Και δεν γίνονται μόνον από εμάς. Γίνονται και από άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, γίνονται και από την ίδια την ΕΕ στο θεσμικό της επίπεδο που θα εκπροσωπείτο αν είχε λάβει την πρόσκληση. Άρα είναι μια συλλογική προσπάθεια στο διμερές. Εμείς έχουμε με σαφήνεια επικοινωνήσει το πως προσπαθούμε, και προσπαθήσαμε, να δημιουργηθούν αυτές οι προϋποθέσεις διαλόγου ουσίας επί των ζητημάτων αυτών. Ευκρίνεια του επιπέδου που αναζητείτε ευλόγως δημοσιογραφικά δεν μπορώ να σας πω ότι υπάρχει αυτή τη χρονική στιγμή, όχι ως προς εμάς, αλλά ως προς όλους τους συμμετέχοντες, ακριβώς διότι είναι μια απόλυτα δυναμική κατάσταση. Και εδώ πρέπει να σημειωθεί και να υπογραμμιστεί ότι η προσέγγιση ενός τέτοιου θέματος με μια στατική λογική, μια λογική, η οποία ξεκινούσε όταν λήφθηκε η πρόσκληση, αγνοώντας τα όσα μεσολάβησαν έκτοτε, είναι απλά μια έκφανση δογματισμού, μια προσέγγιση, η οποία εδράζεται στην εκ των προτέρων τοποθέτηση, αγνοώντας εξελίξεις. Το κατά πόσον αυτό συνιστά μια νέα σκέψη μας, μια αμηχανία μας, όπως μπορεί κάποιος να το ερμηνεύσει, αυτά είναι ερμηνείες σεβαστές μεν, απορριπτέες δε, δεδομένου ότι ρόλος και ευθύνη μας είναι ακριβώς να προσεγγίζουμε τα πράγματα με την απαραίτητη γεωπολιτική τους βαρύτητα και σημασία, και όχι με μια προχειρότητα της εκ του προτέρου πρόχειρης απόρριψης η έγκρισης του οτιδήποτε, χωρίς ακριβώς να λαμβάνονται υπόψιν οι εξελίξεις, ο δυναμικός χαρακτήρας των πραγμάτων.»
Στην τοποθέτηση δημοσιογράφου ότι συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης αυτή τη στιγμή σημαίνει συμμετοχή αποκλειστικά για το ζήτημα της Γάζας, όμως για το ευρύτερο πλαίσιο που τίθεται από τον Αμερικανό Πρόεδρο «θα αποφασίσουμε τι θα κάνουμε αναλόγως εξηγήσεων που θα πάρουμε κι εμείς, σε διμερές επίπεδο, ή ως ΕΕ, για να το αποδεχτούμε όλοι μαζί με μια φωνή», ο κ. Κόμπος παρατήρησε τα πιο κάτω:
«Η σύνοψή σας είναι προς την ορθή κατεύθυνση, δεδομένου του πώς τα πράγματα βρίσκονται αυτήν τη στιγμή και εφόσον αυτά δεν μεταβληθούν αναλόγως των εξελίξεων. Έχουμε δει, για παράδειγμα, χθες το βράδυ, ότι ως προς το ζήτημα της Γροιλανδίας υπήρξαν κάποιες διαφορετικού τύπου δηλώσεις από αυτές που ακούγαμε όλο το προηγούμενο διάστημα. Ως εκ τούτου, εμείς έχουμε τη βούληση, την οποία έχουμε εκφράσει, χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία ως μια πρωτοβουλία, η οποία έρχεται να συνθέσει έτι περαιτέρω σε ό,τι αφορά στην εδραίωση της ειρήνης. Υπάρχουν ζητήματα που αφορούν στον τρόπο λειτουργίας. Υπάρχουν κάποια ερωτήματα, τα οποία πρέπει να απαντηθούν. Αυτό είναι απόλυτα λογικό, δεδομένου ότι μια διεθνής συμφωνία αυτού του είδους του περιεχομένου και αυτής της εμβέλειας, υπό κανονικές περιστάσεις, απαιτείται αρκετό χρονικό διάστημα, για να αναλυθεί, να συζητηθεί και ούτω καθεξής. Άρα προσπαθούμε να υπάρξει μια χρονική αποσυμπίεση, με αποτέλεσμα να υπάρχει η απαραίτητη ευκρίνεια προς όλους μας για το πώς ακριβώς προχωρούμε. Στο θέμα της Γάζας, εμείς το διαφοροποιούμε ακριβώς για τους λόγους που εξήγησα. Υπάρχει το προηγούμενο, υπάρχει το στοιχείο που αφορά το [Ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών] 2803, και υπάρχει ακόμα μια παράμετρος, αν μου επιτρέπετε, για να προλάβω κάποιες σκέψεις. Έχει ανακοινωθεί η συμμετοχή όλων σχεδόν των αραβικών χωρών, καθώς επίσης και του Ισραήλ. Άρα οι άμεσα εμπλεκόμενοι, κάποιοι εξ αυτών στηρίζονται και επικαλούνται το διεθνές δίκαιο στην προκειμένη περίπτωση, είναι εντός. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να είμαστε βασιλικότεροι του βασιλέως, θεωρώ, ως προς τούτο το ζήτημα, αλλά αυτή είναι μια προκαταρκτικού τύπου τοποθέτηση, εφόσον τα πράγματα παραμείνουν ως έχουν και δεν μεταβληθούν.»
Ερωτηθείς αν τίθεται θέμα ανησυχίας από την πρόσκληση της Τουρκίας και τον ρόλο που θα έχει στο Συμβούλιο Ειρήνης, ο Υπουργός Εξωτερικών απάντησε:
«Δεν είναι θέμα ανησυχίας ή οτιδήποτε άλλο. Είναι θέμα ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, ως εκλιπούσα κατά τ’ άλλα για μερικούς, συμπεριλήφθηκε σε αυτές τις χώρες. Έγινε κάτι, το οποίο αξιολογήθηκε στη βάση της λογικής που σας προανέφερα, και πρέπει επίσης να λάβουμε άλλη μια παράμετρο πάρα πολύ σοβαρά υπόψιν, αυτή της ιδιότητας του κράτους μέλους της ΕΕ που, ειδικά αυτήν την περίοδο, αυτή την εξαμηνία, συμπεριλαμβάνει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Άρα, αυτά έρχονται σε άλλη μια περίπτωση να αποδείξουν και να αναδείξουν την πραγματικότητα επί του εδάφους στη διεθνή σκηνή σε ό,τι αφορά τη θέση και το ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Τουρκία είναι μια μεγάλη χώρα, η οποία έχει τη δυνατότητα παρουσίας, δυνατότητα, την οποία έχουμε και εμείς κατόπιν της πρόσκλησης, την οποία λάβαμε. Θα ήταν διαφορετική συζήτηση, και ειδικότερα ως προς το ερώτημά σας, αν δεν λαμβάναμε καν αυτή την πρόσκληση. Άρα, δεν είναι άσπρο μαύρο αυτά τα ζητήματα. Υπάρχουν διάφορες αποχρώσεις, αναλόγως του πώς τα πράγματα καθορίζονται.»
Σε περαιτέρω διευκρινήσεις, οι οποίες ζητήθηκαν από δημοσιογράφο για την μη συμμετοχή της Κύπρου στη διαδικασία έναρξης του Συμβουλίου Ειρήνης σήμερα στο Νταβός της Ελβετίας, ο κ. Κόμπος σημείωσε τα ακόλουθα:
«Επεξηγήθηκε η αδυναμία παρουσίας υπό τας περιστάσεις και για πρακτικούς λόγους. Και υπάρχει ακόμα μια παράμετρος. Η κάθε χώρα έχει εσωτερικά τη δική της θεσμική διαδικασία ως προς το πώς λαμβάνονται αποφάσεις που αφορούν υπογραφή διεθνών συμφωνιών και ούτω καθεξής. Άρα, είναι μια σειρά λόγων που έχουν επικοινωνηθεί και προς την αμερικανική πλευρά. Δεν πρόκειται εγώ να σχολιάσω θέσεις άλλου ξένου ηγέτη επί του ζητήματος τούτου. Νομίζω αυτό που βλέπουμε, και κάποιος μπορεί να κάνει μια σύντομη αναφορά διαβάζοντας τον καταστατικό χάρτη, το προοίμιο κάνει μια αναφορά στο διεθνές δίκαιο. Αν αυτό μας ικανοποιεί ή όχι είναι μια άλλη συζήτηση. Αν θα μπορούσε να είναι κάτι περισσότερο, αυτά όλα [είναι] ακριβώς που συζητούνται και θα συνεχίσουν να συζητούνται. Εάν είναι μια λογική “αυτή είναι η κατάσταση, απαιτείται μια άμεση τοποθέτηση” κτλ, αυτό θα το δούμε και στο πλαίσιο της ΕΕ, ως θέμα το οποίο συνεχίζει να μας απασχολεί. Ενδεχομένως να είναι κάτι που θα συζητηθεί και απόψε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.»
Σε ερώτηση όσον αφορά τη διαδικασία του Οικονομικού Διάδρομου Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC), τι είναι ακριβώς που θα κάνει η Κύπρος και πώς θα αξιολογηθεί η θέση της για αυτό το θέμα, ο Υπουργός Εξωτερικών απάντησε τα εξής:
«Το συγκεκριμένο νομοθέτημα, εάν και εφόσον υιοθετηθεί στα διάφορα βήματα, τα οποία συνθέτουν τη διαδικασία θέσπισης νομοθεσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ), ουσιαστικά, όπως προανέφερα, δημιουργεί έναν οδικό χάρτη που επηρεάζει την εξωτερική πολιτική, την ενάσκηση εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ επί του ζητήματος ευρύτερα του IMEC, με ειδική αναφορά επίσης στην Ανατολική Μεσόγειο, με ειδικότερη αναφορά στη στρατηγική σημασία και σχέση των ΗΠΑ με την Κύπρο, καθώς το πλαίσιο επίσης των τριμερών, των συμμαχιών που υπάρχουν ευρύτερα, της σημασίας επίσης της Αιγύπτου, της εξέλιξης των σχέσεών μας και όλων των υπολοίπων με την Ινδία, και ως κράτος μέλος της ΕΕ. Άρα αναβαθμίζει, τονίζει, υπογραμμίζει τη σημασία της Κυπριακής Δημοκρατίας ως προς αυτό το project, ως παράγοντα που πρέπει να ληφθεί υπόψη από την εκτελεστική εξουσία των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τη διαμόρφωση προσέγγισης επί του ζητήματος που αφορά ευρύτερα τον IMEC και στο κομμάτι που έχει να κάνει επίσης με την Ανατολική Μεσόγειο.»
Τέλος, σε ερώτηση σε σχέση με δηλώσεις του ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας για την πρόθεση να συζητηθεί το άνοιγμα τεσσάρων σημείων διέλευσης και για το εάν υπάρχει πρόθεση από πλευράς κυβέρνησης για οποιαδήποτε συζήτηση πριν την τριμερή συνάντηση, ο κ. Κόμπος απάντησε:
«Όπως ξέρετε, τα θέματα που αφορούν στη διάνοιξη νέων οδοφραγμάτων είναι κάτι, το οποίο είναι και προκύπτον από τις συζητήσεις που είχαν γίνει σε επίπεδο διευρυμένων συνόδων. Είναι θέματα, τα οποία συζητήθηκαν και επί τόπου τότε, και εν συνεχεία στη Λευκωσία. Άρα ένας δυναμικός διάλογος, ο οποίος ευελπιστούμε να φέρει κάποια αποτελέσματα. Έχουμε τις θέσεις μας, υπάρχουν οι θέσεις, οι οποίες είναι γνωστές και όπως έχουν διατυπωθεί είναι αντικείμενο συζητήσεων και διαλόγου. Μακάρι να υπάρχει θετική κατάληξη. Νομίζω αυτό είναι ακριβώς το περίγραμμα της προσέγγισης ως προς το ζήτημα αυτό.»
