Είναι με ιδιαίτερη χαρά που συμμετέχω στα εγκαίνια ενός έργου ουσίας και καθοριστικής, στρατηγικής σημασίας για τη Λευκωσία: των δύο νέων υδατοδεξαμενών του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ).
Η κατασκευή αυτών των δύο νέων δεξαμενών [ξεκίνησε], είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε δημόσια όλους αυτούς που είχαν την έμπνευση και ξεκίνησαν αυτή τη μεγάλη προσπάθεια, πριν να έχουμε στην ουσία ενώπιόν μας την υδατική κρίση, τα προβλήματα, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Και είναι σημαντικό ότι έγιναν αυτές οι ενέργειες εδώ και χρόνια, το 2017-2024, και έχει χρηματοδοτηθεί από προηγούμενα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).
Είναι σημαντικό ότι με την ολοκλήρωση του έργου, η υδατική επάρκεια της Λευκωσίας αυξάνεται ουσιαστικά, καλύπτοντας τις ανάγκες της για περισσότερες από 36 ώρες, ακόμη και σε περίπτωση διακοπής της υδροδότησης. Ταυτόχρονα, οι δύο δεξαμενές ενισχύουν σημαντικά τη δυνατότητα αποθήκευσης και ασφαλούς παροχής νερού σε μια περιοχή με πολύ αυξημένες ανάγκες. Και αναμφίβολα οι δυνατότητες που προκύπτουν μέσα από τις δύο δεξαμενές, σε μια εποχή ακραίων καιρικών φαινομένων και λειψυδρίας, αποτελούν ζήτημα ασφάλειας, αυτονομίας και ανθεκτικότητας.
Φίλες και Φίλοι,
Γνωρίζουμε όλοι πολύ καλά ότι η Κύπρος, ως νησιωτικό κράτος της Ανατολικής Μεσογείου, βρίσκεται σε μια από τις πιο επηρεαζόμενες περιοχές του πλανήτη όσον αφορά τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Επιστημονικές σχετικές μελέτες έχουν δείξει ότι η περιοχή μας καταγράφει αύξηση της μέσης θερμοκρασίας με ταχύτερους ρυθμούς από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ενώ από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, παρατηρείται σταθερή μείωση της μέσης ετήσιας βροχόπτωσης κατά 10% έως 15% σε σύγκριση με τον 20ό αιώνα. Οι περίοδοι ανομβρίας είναι συχνότερες, ενώ το υδρολογικό έτος 2024-2025 συγκαταλέγεται στα πιο ξηρά από το 1902.
Αντιλαμβάνεστε ότι, στη βάση αυτών των αρνητικών δεδομένων, η διαχείριση του υδατικού δεν μπορεί παρά να είναι ψηλά στις προτεραιότητές μας και στο ίδιο πλαίσιο, σε συνεννόηση και με την ΕΕ ενόψει και της Προεδρίας, το θέμα του νερού, της υδατικής ασφάλειας, έχει ενταχθεί στις κεντρικές προτεραιότητες της Προεδρίας μας. Ο στόχος μας, μέσα από συγκεκριμένες ενέργειες, είναι να πετύχουμε αυτό που προανέφερα, την Υδατική Ασφάλεια της Χώρας μας.
- Πρώτον, με αύξηση της διαθέσιμης ποσότητας νερού μέσω μη συμβατικών πηγών,
- δεύτερον, τη βελτίωση και επέκταση των υποδομών αποθήκευσης και μεταφοράς, και
- τρίτον, τη μείωση της ζήτησης.
Στον πρώτο πυλώνα, επενδύουμε κατά κύριο λόγο σε νέες κινητές και μικρές αφαλατώσεις και παράλληλα τερματίσαμε την πολιτική της εφεδρικής χρήσης αφαλατώσεων, δηλαδή να σταματούμε τη λειτουργία των αφαλατώσεων όταν υπήρχε βροχόπτωση. Για να αντιληφθούμε καλύτερα τα αποτελέσματα αυτής μας της πολιτικής, αρκεί να αναφέρω ότι εάν τα προηγούμενα χρόνια οι μονάδες αφαλάτωσης λειτουργούσαν σε πλήρη δυναμικότητα, θα είχε προστεθεί στο υδατικό ισοζύγιο ποσότητα της τάξης των 110 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων.
Σε αυτό το πλαίσιο, εργαζόμαστε εντατικά, έτσι ώστε μέχρι τον Μάρτιο του 2026 να ολοκληρωθεί η εγκατάσταση κινητών μονάδων αφαλάτωσης σε Γαρύλλη και Λιμάνι Λεμεσού, με τις οποίες μαζί με τις μονάδες σε Μονή και Κισσόνεργα που ανακοινώσαμε τον Νοέμβριο του 2024 και βρίσκονται ήδη σε λειτουργία, θα προστεθούν 20% επιπλέον δυνατότητα παραγωγής αφαλατωμένου νερού. Με την ολοκλήρωση αυτών των έργων, θα καλύπτεται περίπου το 80% των αναγκών ύδρευσης με αφαλατωμένο νερό, με τη βοήθεια και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, με τους οποίους είμαστε σε διάλογο. Σύντομα η Υπουργός, μαζί με άλλους Υπουργούς, θα μεταβεί στη χώρα για συνέχιση αυτής της συνεργασίας σε σχέση με τον στόχο της υδατικής ασφάλειας.
Παράλληλα, βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη οι διαγωνιστικές διαδικασίες για τρεις επιπλέον κινητές μονάδες στην Επισκοπή, Βασιλικό και Αγία Νάπα, οι οποίες θα προσθέσουν ακόμα 10 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ανά έτος στο υδατικό ισοζύγιο της χώρας. Έχουμε επίσης ξεκινήσει τις διαδικασίες για δύο μόνιμες μονάδες αφαλάτωσης, που θα λειτουργήσουν το 2029, με αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Στο πλαίσιο, τώρα, του δεύτερου πυλώνα της πολιτικής μας, που επικεντρώνεται στη βελτίωση και την επέκταση των υποδομών αποθήκευσης και μεταφοράς νερού για την περίοδο 2024-2030, προχωρούμε στην υλοποίηση υδατικών έργων ύψους άνω των 200 εκατομμυρίων ευρώ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επένδυση που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στον τομέα αυτό, με στόχο τη μείωση των απωλειών –υπάρχουν περιοχές με 40% απώλεια νερού– τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό του δικτύου.
Και εδώ φίλε Κωσταντίνο [Πρόεδρος ΕΟΑ Λευκωσίας], φίλε Άγγελε [Πρόεδρος ΕΟΑ Λάρνακας] είναι ο δικός σας καθοριστικός ρόλος. Είναι γι’ αυτό που αποφασίσαμε να παραχωρήσουμε ποσό ύψους 10,5 εκατομμυρίων ευρώ [στους ΕΟΑ]. Μόνο μέσα από τη συνεργασία μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτή τη μεγάλη πρόκληση.
Ο τρίτος πυλώνας της πολιτικής μας αφορά στην υδατική συνείδηση, στην ευθύνη του καθενός από εμάς, και είναι καθοριστικός για την επίτευξη των στόχων μας και την αποτροπή δυσάρεστων εξελίξεων.
Η κατανάλωση νερού στη χώρα μας είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, με κάποιες περιοχές να ξεπερνούν τα 500 λίτρα ανά άτομο ημερησίως, ποσοστό που είναι ιδιαίτερα υψηλό και δεν μπορεί να δικαιολογηθεί. Η υπερκατανάλωση, πέραν από τα άλλα προβλήματα που δημιουργεί, έχει άμεσες επιπτώσεις και στους γεωργούς μας. Ο στόχος, λοιπόν, της μείωσης της χρήσης κατά 10%, είναι επιβεβλημένος από τον κάθε έναν και την κάθε μία από εμάς.
Φίλες και Φίλοι,
Κλείνω, συγχαίροντας όλους όσοι εργάστηκαν για τη σημερινή εκδήλωση, για να είμαστε εδώ για αυτό το πολύ σημαντικό στρατηγικής σημασίας έργο. Και επαναλαμβάνω Φίλε Κωνσταντίνο, φίλε Άγγελε: μόνο μέσα από τη συνεργασία μπορούμε να ανταποκριθούμε σε αυτή την πρόκληση. Από πλευράς Εκτελεστικής Εξουσίας είμαστε στη διάθεση σας και με οικονομικούς και με άλλους πόρους, έτσι ώστε να εργαστούμε μαζί.
Σας ευχαριστώ πολύ.
