Είναι με αισθήματα συγκίνησης, σεβασμού και εθνικής υπερηφάνειας που τιμούμε σήμερα τη μνήμη ενός άξιου τέκνου της πατρίδας μας, του αγωνιστή Παντελή Κατελάρη, γέννημα της κοινότητας του Επισκοπειού, με τη μεγάλη συμβολή στους αγώνες του έθνους και της πατρίδας μας.
Σχεδόν επτά δεκαετίες μετά τον θάνατό του, ο Παντελής Κατελάρης λειτουργεί ως σημείο αναφοράς και παραμένει πρότυπο χαρακτήρα, φιλοπατρίας και αγωνιστικότητας. Πολιτεία και Εκκλησία, συγγενείς, φίλοι, συγχωριανοί και συναγωνιστές, ο λαός μας στην ολότητά του, υποκλινόμαστε στο μεγαλείο της θυσίας του.
Η ιστορία του αποκαλύπτει το μέγεθος της προσφοράς του στην πατρίδα. Αν και είχε κλήση προς τη μόρφωση, ο Κατελάρης, μέλος πολύτεκνης οικογένειας, ρίχθηκε από πολύ νωρίς, λόγω ανάγκης, στον αγώνα της βιοπάλης ως ξυλουργός. Διέπρεψε ως αθλητής του Γυμναστικού Συλλόγου «Τα Παγκύπρια» (ΓΣΠ) και ήταν ιδρυτικό μέλος του αθλητικού Σωματείου «Νέα Ταμασσός».
Η έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα της Εθνικής Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ), του πιο αγνού και ένδοξου αγώνα σε τούτο τον τόπο, τον βρήκε έτοιμο στο μεγάλο συναπάντημα με την Ιστορία. Εντάχθηκε αμέσως στις τάξεις της οργάνωσης και τέθηκε επικεφαλής τοπικής ομάδας, που ανέλαβε τη συγκέντρωση όπλων από τα χωριά της Ορεινής. Ως μέλος ομάδας κρούσεως στη Λευκωσία, πήρε μέρος σε βομβιστικές επιθέσεις, απόπειρες εκτελέσεων και πολλές άλλες επικίνδυνες αποστολές. Αφοσιώθηκε αποκλειστικά στον Αγώνα.
Συνελήφθη μαζί με τη μητέρα του και μερικά από τα αδέλφια του στις 27 Οκτωβρίου 1957, ενώ προσπαθούσαν να αποκρύψουν χειροβομβίδες, τις οποίες είχαν κατασκευάσει με άλλα μέλη της ΕΟΚΑ στο χωριό του. Κατόρθωσε παρ’ όλα αυτά, να δραπετεύσει από τα κρατητήρια της Ομορφίτας και να καταφύγει στο αντάρτικο, για να επιστρέψει και πάλι στην ενεργό δράση.
Ωστόσο, η συνέχεια τού επιφύλαξε τραγικό τέλος. Στις 18 Ιανουαρίου 1958 σκοτώθηκε από έκρηξη μέσα στο κρησφύγετό του στον Άγιο Ιωάννη Μαλούντας, ενώ κατασκεύαζε βόμβες. Η ταφή του έγινε μυστικά από συναγωνιστές του και ο θάνατός του έγινε γνωστός, ακόμη και στην ίδια την οικογένεια του, μετά το τέλος του αγώνα.
Στο άκουσμα του μαντάτου για τον θάνατο του παιδιού της, πολύ αργότερα, η μάνα του Παντελή Κατελάρη αναφώνησε: «χαλάλι της πατρίδας μου». Μια φράση βγαλμένη από τα βάθη της Ιστορίας που θέλει τους προγόνους μας να ιεραρχούν την Πατρίδα ως την ανώτατη τιμή και αξία.
Η εκταφή των λειψάνων και ο ενταφιασμός τους εδώ, στη γενέτειρα του ήρωα, έγινε αρκετά χρόνια αργότερα με τις πρέπουσες τιμές.
Κυρίες και κύριοι,
Όσο κι αν ο αντικειμενικός σκοπός του Απελευθερωτικού Αγώνα για την αυτοδιάθεση και την ένωση με την Ελλάδα δεν επιτεύχθηκε, οφείλουμε όλοι να αναγνωρίσουμε ότι ο αγνός εκείνος ξεσηκωμός του λαού μας, η επανάσταση του 1955, οδήγησε στον τερματισμό του αποικιοκρατικού καθεστώτος και στην ανακήρυξη του ανεξάρτητου και κυρίαρχου Κυπριακού Κράτους. Στην ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας που αποτελεί τη σημαντικότερη κατάκτηση του λαού μας.
Γι’ αυτό, η τιμή στους ήρωες και σε όσους αγωνίστηκαν για την ελευθερία και προάσπιση της πατρίδας μας είναι χρέος παντοτινό, τόσο για την πολιτεία όσο και για την κοινωνία ευρύτερα. Οφείλουμε να προβάλλουμε και να αναδεικνύουμε τη θυσία και την προσφορά των ηρώων μας, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο, ανάμεσα σε πολλά άλλα, στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης του λαού μας, και αντλώντας τα αναγκαία διδάγματα για συνέχιση του δικού μας αγώνα μέχρι την ευλογημένη μέρα της απελευθέρωσης.
Ο Παντελής ήταν ένας από τους εκατοντάδες απλούς ανθρώπους της Κύπρου που μεταμορφώθηκαν σε πολεμιστές, θυσιάζοντας την ίδια τη ζωή του για τούτο τον τόπο. Ήταν ένας από τους πατεράδες μας, τους παππούδες μας, που ξεσηκώθηκαν, για να είμαστε όλοι εμείς ελεύθεροι. Και σε όλους αυτούς οφείλουμε την ύπαρξή μας, την ύπαρξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σε αυτούς, λοιπόν, τους ανθρώπους έχουμε παντοτινή οφειλή να εργαστούμε, ώστε να δούμε την πατρίδα μας ελεύθερη και επανενωμένη. Και για αυτό το χρέος ζωής εργαζόμαστε από την πρώτη μέρα που ο λαός μάς ανέθεσε την ευθύνη διακυβέρνησης της χώρας.
Παρά τα προβλήματα, τις προκλήσεις και τις δυσκολίες, εργαζόμαστε έτσι ώστε η προσήλωση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στην αναζήτηση λύσης, στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου, η στήριξη που έχουμε από τους θεσμούς και τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μετουσιωθούν σε συγκεκριμένες θετικές εξελίξεις, για να απαλλάξουμε την πατρίδα μας από την κατοχή και να την επανενώσουμε.
Με διεκδικητικό ρεαλισμό και με επίγνωση των δυσκολιών, εργαζόμαστε με επιμονή, ώστε η επικείμενη κάθοδος της κας Holguín να δώσει δυναμική για το επόμενο βήμα, για τη σύγκληση μιας διευρυμένης συνόδου που θα οδηγήσει προς την κατεύθυνση της επανέναρξης των διαπραγματεύσεων από εκεί που διακόπηκαν το 2017.
Κυρίες και κύριοι,
Το πάθος και ο πατριωτισμός του Παντελή Κατελάρη έγινε σύμβολο και ενέπνευσε πολλούς νέους και νέες, πολλούς συμπολίτες μας, οι οποίοι ίδρυσαν τον Εθνικό Σύλλογο με το όνομά του και σφράγισαν με αυτό τον τρόπο ανεξίτηλα τη μνήμη του. Θέλω με την ευκαιρία και προτού κλείσω, να ευχαριστήσω τον Εθνικό Σύλλογο «Παντελής Κατελάρης», το Κοινοτικό Συμβούλιο Επισκοπειού και την οικογένεια του ήρωα τόσο για την τιμητική πρόσκληση όσο και για την όλη δράση και κοινωφελή προσφορά τους. Το παράδειγμα και η μνήμη του Παντελή Κατελάρη μεταλαμπαδεύεται από γενιά σε γενιά και βρίσκει άξιους μιμητές και συνεχιστές.
Η θυσία του Παντελή Κατελάρη μας εμπνέει και μας καθοδηγεί. Η μνήμη του θα είναι αιώνια, και θα τη συνοδεύει η παντοτινή μας ευγνωμοσύνη.